
nadanych œwi¹tyni Artemidy i Magnetom przez pañstwa greckie
24
. Nie jest to jedyny
przywilej etolski dla Magnezji nad Meandrem, jej œwi¹tyni i igrzysk. Znamy bowiem dwa
inne nadania asylia pochodz¹ce z tego samego okresu. S¹ to znaleziona w Thermos
uchwa³a Zwi¹zku Etolskiego przyznaj¹ca Magnetom obok tych korzyœci równie¿ miejsce
w Amfiktionii Delfickiej (IG IX2 4c = Rigsby, Asylia 67) oraz fragmentarycznie zacho-
wana inskrypcja z Delf zawieraj¹ca przywileje etolski i delficki (SEG XXXVIII 412 =
Rigsby, Asylia 77–78)
25
. W wierszach 9–26 inskrypcji zawieraj¹cej uchwa³ê Kalidonu
umieszczono informacjê o tych poleis etolskich, które równie¿ przeg³osowa³y ten sam
tekst. Wœród nich znajduj¹ siê zaróno poleis rdzennej Etolii (Pleuron, Trichonion, Arsi-
noeia, Phytaion, Kallieis), jak równie¿ przy³¹czone (Amfissa, Polis, Ambrakia, Argos
Amfilochijskie, Stratos, Naupaktos, Heraklea, Lamia, Skarfea, Fyskion, Hypate, Antikira
i Thronion). Powstaje pytanie, czy pozosta³e poleis przeg³osowa³y podobny tekst jak
Kalidoñczycy niezale¿nie od nich, a Magneci tylko powodowani oszczêdnoœci¹ nie powie-
lali tego samego w ró¿nych wersjach, czy te¿ mo¿e dekret kalidoñski stanowi³ wzór do
naœladowania dla innych Etolów. Na rzecz pierwszej odpowiedzi œwiadcz¹ inne inskryp-
cje z przywilejami zachowane w Magnezji. Tamtejsi redaktorzy podobnie postêpowali
z uchwa³ami z innych stron œwiata greckiego. Tak te¿ uczynili w przypadku uchwa³y
Megalopolis i innych Arkadów (Rigsby, Asylia 88). Wszystkie wymienione w tej inskrypcji
poleis arkadyjskie nale¿a³y do Zwi¹zku Achajskiego, który w odpowiedzi na ten sam apel
Magnetów wyda³ odpowiedni przywilej zwi¹zkowy (Rigsby, Asylia 89). Wybór Megalopo-
lis równie¿ mo¿e byæ nieprzypadkowy, by³a to w koñcu III w. najbardziej wp³ywowa polis
Achaikon
26
.
Na s³usznoœæ drugiej odpowiedzi wskazuj¹ zarówno zwrot zastosowany do okreœle-
nia trybu g³osowania reszty miast etolskich
27
, jak i przes³anki natury religijnej. Jak wy-
nika z innych, lepiej zachowanych przywilejów, do ich wydania dosz³o na proœbê sa-
mych Magnetów, z pewnoœci¹ tak samo by³o w przypadku uchwa³ etolskich. Magneci
musieli zatem wys³aæ swoich pos³ów do miast zwi¹zkowych, nie zaœ do urzêdników cen-
164 JACEK RZEPKA
24 Obecnie ³atwo znaleŸæ dokumenty tych nadañ w K. J. R i g s b y , Asylia. Territorial Inviolability in the
Hellenistic World, Berkeley 1996, inskrypcje dotycz¹ce Magnezji amerykañski uczony wyda³ na stronach 179–199
(numery 66–131).
25 Ten ostatni dokument ze wzglêdu na imiona pos³ów magnezyjskich powtarzaj¹ce siê w innych tekstach
przywilejów (m.in. epirocki i akarnañski datowaæ mo¿na na rok 208. Wszystkie inskrypcje mówi¹ o przyznaniu
œwiêtom Leukofryne rangi równej Pytiom.
26 Podobna sytuacja ma miejsce równie¿ w przypadku m.in. Achai i wrogiej jej w tym okresie Elidy (sic!)—
Rigsby 89; Paros i innych miast wyspiarskich — Rigsby 100, Mityleny i innych Lesbijczyków — Rigsby 101,
Kladzomenai i innych Jonów — Rigsby 102.
27 W wierszu 8 zapisano: kat\ t\ aÙt\ d¢ £yhf{santo; t³umaczyæ mo¿na to tylko: „wedle tego samego
przeg³osowali”, uchwa³a Kalidonu musia³a byæ zatem pierwsz¹ w tej sprawie w Etolii. Identyczn¹ formu³ê
zawieraj¹ inskrypcje wymienione w poprzednim przypisie, miasta wybrane przez Magnetów s¹ ze wzglêdów
politycznych czy historycznych najbardziej znacz¹ce w swoich grupach; s¹dzê, ¿e sposób zapisu odpowiada
drodze, jak¹ postêpowali pos³owie z Magnezji, rozpoczynaj¹cy zawsze od najwa¿niejszego dla ich misji miejsca.
Problematykê theroi i theorodokoi, miêdzy innymi apel Magnezji omawia P. P e r l m a n, QEWRODOKOGNTES
EN TAIS POLESIN, Panhellenic Epangelia and Political Status, [w:] Sources for the Ancient Greek City–State,
wyd. M. H. H a n s e n, Acts of the Copenhagen Polis Center 2, Copenhagen 1995, s. 113–164. W oœmiu
zachowanych listach theorodokoi (wymienione przez P. P e r l m a n, QEWRODOKOGNTES EN TAIS POLESIN,
s. 148, fig. 1) kolejnoœætoponimówodpowiadaæmo¿e trasie epangelia — identycznyjest, naszym zdaniem, powód
takiego, nie zaœ innego uszeregowania miast etolskich w podpisie dekretu Kalidonu.
Comments to this Manuals