VALERA DWA-171 User Manual download pdf (Page 84)

Wielkie trudnoœci nastrêcza ustalenie liczby wcielonych do armii i miejsc stacjono-

wania. W tej sprawie panuj¹ bardzo rozbie¿ne opinie. Micha³ Janik, opieraj¹c siê jedynie

na wspomnieniach doszed³ do wniosku, ¿e po upadku powstania listopadowego do armii

wcielono ok. 60 tys. Polaków, z czego 18 tys. s³u¿y³o w garnizonach rozlokowanych w Sy-

berii Wschodniej, a 12 tys. w Syberii Zachodniej

. Z kolei Eligiusz Koz³owski, opieraj¹c

siê na oficjalnych relacjach w³adz warszawskich, odrzuci³ wszelkie informacje mówi¹ce

o wcieleniu do armii 60 tys. jako zbyt przesadzone i w jednej publikacji podawa³, i¿ do

armii wcielono 20 tys., a w drugiej — 27 825

. Ostatnio zaœ Franciszek N o w i ñ s k i

w swym wyczerpuj¹cym opisie ¿ycia Polaków na Syberii Wschodniej poda³, opieraj¹c siê

na oficjalnych danych publikowanych przez w³adze wojskowe, ¿e do armii rosyjskiej

z b. Wojsk Polskich w latach 1832–1834 wcielono 69 357 osób

. Natomiast Lubomir

B i e s k r o w n y j, znany historyk radziecki podejmuj¹cy w swych pracach g³ównie zagad-

nienia wojskowoœci rosyjskiej XIX w., opieraj¹c siê tak¿e na danych Ministerstwa Wojny,

przyj¹³, ¿e w 1832 r. z Królestwa Polskiego wcielono tylko 15 639 osób. Z tym, ¿e Bies-

krownyj zaraz doda³, ¿e w tej liczbie mieszcz¹ siê tak¿e kantoniœci

Dane mówi¹ce o liczbie Polaków wcielonych do armii carskiej po upadku powstania

listopadowego znajdujemy w jubileuszowym wydawnictwie „Stoletije wojennogo Mini-

sterstwa”, które nie by³o wykorzystywane ani przez Janika, ani przez innych historyków

Powiada siê tam, ¿e w 1832 r. tylko w rekruty wcielono 122 132 Polaków. Ponadto zamie-

szczone s¹ te¿ dane mówi¹ce o liczbie wcielonych m³odszych oficerów i podoficerów,

wziêtych do niewoli, kantonistów i wreszcie tych, którzy dobrowolnie zg³osili siê na s³u¿bê.

W sumie mia³o to byæ 150 639 Polaków

W pierwszej kolejnoœci nale¿y odrzuæ dane zamieszczone w „Stoletju Ministerstwa

Wojny”, lecz nie dlatego, ¿e s¹ one nieprawdopodobne poniewa¿ ca³a armia powstania

listopadowego nigdy nie dosz³a do takiej liczby wojska, ale dlatego i¿ obejmuj¹ nie tylko

wcielonych do armii by³ych ¿o³nierzy Wojska Polskiego, lecz tak¿e Polaków zamieszka³ych

w tzw. guberniach zabranych. To w³aœnie tam zgodnie z rozporz¹dzeniem carskim naj-

pierw z 22 marca 1831, a póŸniej z 19 paŸdziernika 1831 przeprowadzono zwiêkszony po-

bór do armii carskiej. Do wojska brano zarówno polsk¹ szlachtê, tzw. jednodworców,

jak i litewskich ch³opów, których przy³apano z broni¹ w rêku i traktowano jako Pola-

ków

. Powstanie listopadowe sta³o siê znakomita okazj¹ dla caratu, by zmniejszyæ ¿y-

wio³ polski na tych obszarach

. Na podstawie danych zamieszczonych w tym wydawnic-

LOSY ¯O£NIERZY POWSTANIA LISTOPADOWEGO WCIELONYCH DO ARMII CARSKIEJ 241

34 M. J a n i k, op. cit., s. 114–115.

35 Cf. E. K o z ³ o w s k i, S³u¿ba Polaków,s.116;idem,Armia,s.221.

36 F. N o w i ñ s k i, Polacy na Syberii Wschodniej. Zes³añcy polityczni w okresie miêdzypowstaniowym, Gdañsk

1995, s. 171.

37 Rossijskij Gossudarstwiennyj Wojenno–Istoriczeskij Archiw, f. WUA, d. 17268; L. G. B i e s k r o w n y j,

Russkaja armia i f³ot w XIX wiekie, Moskwa 1973, s. 77.

38 Ostatnio siêgn¹³ do tego kilkudziesiêciotomowego wydawnictwa F. N o w i ñ s k i.

39 Stoletje Wojennogo Ministerstwa t. IV, cz. 2, kniga 1, otdie³ 2, Sankt–Petersburg 1907, pri³o¿enije 2.

40 LitewskieArchiwum Historycznew Wilnie,f. 497,op. 1, Wilenskojegubiernskojerekrutskojeptisutstwje,

d. 34, 39: Po³noje Sobranije Zakonow Rossijskoj Impierii, Sobranije wtoroje t. VI, 1831, nr 4444. Cf. K. B i e -

lañski,Rok 1831 w powiecie zawilejskim (œwiêciañskim), Wilno 1931, s. 20–21; A. J a n u ³ a j t i s, Ch³opi litewscy

w roku 1831 (z archiwum ekonomii szawelskiej), Wilno 1921, s. 7–35; T. K o r z o n, Wewnêtrzne dzieje Polski za

Stanis³awa Augusta t. I, 1897, wyd. 2, s. 126–138.

41 Szerzej na temat polityki caratu wobec polskiej szlachty po upadku powstania listopadowego cf.

D. B e a u v o i s, Polacy na Ukrainie 1831–1863. Szlachta polska na Wo³yniu, Podolu i KijowszczyŸnie, Pary¿ 1987.

1 2 ... 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 ... 159 160

Comments to this Manuals

No comments

VALERA DWA-171 User Manual Page 84

Comments to this Manuals