
domów i mieszkañ do 4 izb o powierzchni nie wiêkszej ni¿ 110 m
8
. W 1955 r. dochodzi³o
do pewnych dzia³añ emancypacyjnych i reformatorskich w ubezw³asnowolnionych dot¹d
strukturach spó³dzielczoœci mieszkaniowej; m.in. zostali dokooptowani do Komisji Spó³-
dzielczoœci Mieszkaniowej przy Naczelnej Radzie Spó³dzielczej dzia³acze spó³dzielczy
zwi¹zani z przedwojenn¹ spó³dzielczoœci¹ mieszkaniow¹ oraz przedstawiciele spó³dziel-
czoœci w³asnoœciowej
9
.
REAKTYWOWANIE STRUKTUR SPÓ£DZIELCZYCH W 1956 ROKU
Sygnalizowane zmiany w samej spó³dzielczoœci przed paŸdziernikiem 1956 r., jak
i przede wszystkim popaŸdziernikowe o¿ywienie spowodowa³y, ¿e zwo³any na koniec
grudnia 1956 r. I Krajowy Zjazd Delegatów Spó³dzielni Mieszkaniowych doprowadzi³ do
restytuowania struktur i dzia³alnoœci spó³dzielczoœci mieszkaniowej w PRL. W trakcie
obrad zjazdu delegaci krytycznie ocenili przesz³oœæ. Charakterystyczna mo¿e byæ tu wy-
powiedŸ jednego z delegatów: „W ubieg³ym okresie zarówno Naczelna Rada Spó³dziel-
cza, jak Zarz¹d CZS i Biuro Spó³dzielni Mieszkaniowych pracowa³y w oderwaniu od mas
spó³dzielców i nie przejawia³y starañ o naprawê krzywd, jakich doznali spó³dzielcy w okre-
sie minionego 12–lecia”
10
. Z drugiej strony podjêto szereg uchwa³, które mia³y ukierun-
kowaæ dzia³alnoœæ spó³dzielczoœci mieszkaniowej w nastêpnych latach. Jedn¹ z najwa¿-
niejszych by³o powo³anie samego Zwi¹zku Spó³dzielni Mieszkaniowych. Nastrój Zjazdu
i nadzieje spó³dzielców, zwi¹zane z posiadaniem w³asnego Zwi¹zku, dobrze charaktery-
zuj¹ decyzje dotycz¹ce podstaw finansowych tej struktury. Ustalono, ¿e Zwi¹zek finanso-
wany bêdzie ze sk³adek spó³dzielni. Ide¹ takiego rozwi¹zania by³o stworzenie struktury,
która z jednej strony mog³aby poprzez sw¹ samodzielnoœæ finansow¹ uwolniæ siê od
nacisków zewnêtrznych, z drugiej zaœ — jak to uj¹³ jeden z delegatów — p³ac¹ce spó³dziel-
nie mog³y wymagaæ od Zwi¹zku rzeczywistego reprezentowania swoich interesów. U¿y-
to w tym kontekœcie nawet porównania do gospodarki komunalnej, mówi¹c, ¿e „gdyby
mieszkañcy pañstwowych domów p³acili za mieszkania w dostatecznej wysokoœci, to ¿¹-
daliby remontów, a tak — to nie p³ac¹ i nie wymagaj¹”
11
.
Innymi wa¿nymi postulatami Zjazdu — adresowanymi do w³adz centralnych — by³o
m.in. zapewnienie spó³dzielniom dostêpu do dogodnych kredytów, wy³¹czenie budynków
spó³dzielczych spod przepisów publicznej gospodarki lokalami i uregulowanie prawnego
statusu poszczególnych spó³dzielni, a tak¿e zwrot maj¹tku Spo³ecznemu Przedsiêbiorstwu
Budowlanemu (SPB) — po jego reaktywowaniu
12
.
Postulat zapewnienia spó³dzielczoœci warunków do prowadzenia dzia³alnoœci inwe-
stycyjnej spotka³ siê z pozytywnym odzewem ze strony aparatu pañstwowego, gdy¿ mieœci³
siê w ramach koncepcji rozwi¹zania problemów mieszkaniowych wypracowanej przez
w³adze partyjne w latach 1957–1958, lansowanej jako tzw. nowa polityka mieszkaniowa.
Za symboliczny pocz¹tek tej koncepcji mo¿na uznaæ przemówienie W³adys³awa Gomu³ki
SPÓ£DZIELCZOŒÆ MIESZKANIOWA W LATACH 1956–1965 249
8 Dekret z 25 czerwca 1954, Dz.U. 54, nr 31, poz. 75.
9 J. P ³ o c h a r s k i, op. cit., s. 71–72, a tak¿e A. M a l i s z e w s k i, Ewolucja myœli i spo³eczno–ekonomiczna
rola spó³dzielczoœci mieszkaniowej w Polsce, Warszawa 1992, s. 93.
10 I Krajowy Zjazd Delegatów Spó³dzielni Mieszkaniowych, Warszawa 1957, s. 59.
11 Ibidem, s. 97–98.
12 Ibidem, s. 102–103.
Comments to this Manuals